Güneş Sistemi dışından gelen ziyaretçi 3I/ATLAS, astronomların büyük heyecanına yol açan yeni bir keşifle gündemde: Yapılan gözlemlere göre bu cisim, uzayda “buz volkanları” (cryovolcanoes) püskürtüyor olabilir.
Ne Görüldü?
- 2025 yılının perihel (Güneş’e en yakın) geçişinde, İspanya’daki Montsec Gözlemevi ve Joan Oró teleskopuyla yapılan incelemede, 3I/ATLAS’ın çekirdeğinden gaz ve toz jetleri çıktığı yüksek çözünürlüklü görüntülerle belirlendi.
- Araştırmacılar bu jetleri, cismin yüzey ve altındaki buzun ısınarak sublimasyon yapması sonucu oluşan “cryovolkanik” aktiviteye yoruyor. Normal volkanlardan farklı olarak, lav değil buz, toz ve gaz püskürtülüyor.
- Özellikle çekirdekte yoğun olabileceği ileri sürülen metaller (nikel, demir sülfürleri vb.) ile karışık karbondioksit ve su buzu yapısı; cismin, Güneş Sistemi’nin dışından gelmiş olsa da, içerik bakımından Neptün ötesi buzlu cisimlere (trans-Neptün cisimleri) benzerlik gösterdiğini düşündürüyor.
Neden Bu Kadar Önemli?
- 3I/ATLAS, şimdiye kadar gözlemlenen yalnızca üçüncü yıldızlararası cisim bu kadar aktif ve sıra dışı davranışlar göstereni çok daha nadir.
- Eğer bu gözlemler doğrulanırsa, bilim insanlarının farklı yıldız sistemlerinde oluşan gök cisimlerinin fiziksel ve kimyasal yapıları hakkında doğrudan veri elde etmesi mümkün olacak. Bu da gökbilim ve astrokimya açısından “derin sondaj” gibi önemli bir fırsat.
- Bu cisimde görülen cryovolkanik aktivite, buz, metal ve karmaşık kimyasalları içeren yapıların evrendeki yaygınlığı konusunda fikir veriyor evrenin birçok yerinde, gezegensel sistemlerden çok farklı biçimlerde oluşmuş cisimlerin var olabileceğini düşündürüyor.
Bilinmeyenler & Şüpheler
- 3I/ATLAS’ın çekirdeğinin kütlesi, tam boyutu ve yapısı hâlâ kesin değil bazı tahminler 440 metre ile 5.6 kilometre arasında değişiyor. Bu da modellemeleri zorlaştırıyor.
- Gözlemler henüz hakem değerlendirmesinden geçmiş değil; bu yüzden bilim topluluğu bulgulara temkinli yaklaşmayı sürdürüyor. Başka gözlemler, farklı teleskoplar ve enstrümanlarla destek arkadaşlıkları gerekiyor.
Ne Bekleniyor?
3I/ATLAS, bu ay Dünya’ya görece yakın geçiş yapacak bu da cismin yeniden gözlemlenmesi ve detaylı verilerin toplanması için eşsiz bir fırsat.
Bilim insanları, bu nadir ziyaretçiden gelebilecek yeni verilerle gezegen oluşumu, yıldızlararası cisimlerin kimyası ve evrenin erken dönem koşulları konusunda büyük sıçramalar bekliyor.
